Piramideschrijven: het geheim van een snel scanbare tekst
05/03/2026
Eerst de kernboodschap, dan pas je uitleg of onderbouwing. Piramideschrijven noem je dat. Dit principe is voor mij zo logisch, […]
post@deschoneschrijfster.nl 06 24 21 18 09
Eerst de kernboodschap, dan pas je uitleg of onderbouwing. Piramideschrijven noem je dat. Dit principe is voor mij zo logisch, dat ik vaak vergeet dat het voor anderen een eyeopener is. Tijdens mijn trainingen hoor ik het steeds weer: wow, voortaan bouw ik mijn stukken op deze manier op! Wil je ook weten hoe piramideschrijven werkt? Je leest het in deze blog!
Op een feestje vertelt iemand een anekdote over twee bekenden. Je was op weg naar de koelkast, maar blijft toch even staan. Te nieuwsgierig. Hoe loopt dit gênante verhaal af? En wie was er verder nog bij betrokken?
In een zakelijke tekst wil je niet wachten op een clou. Je wilt snel weten waar je aan toe bent. Waar gaat dit rapport over? Moet ik een besluit nemen of is dit stuk puur informatief? Wat zijn de highlights in dit verhaal? Een schrijver die van zijn lezers houdt, zet zijn kernboodschap daarom bovenin volgens het priamideprincipe. Het werkt zo:
1. Begin met de kernboodschap: zeg meteen wat je adviseert of aanbiedt
Start je tekst niet met uitleg of detailinformatie. Vertel na de inleiding meteen wat je belangrijkste visie, aanbod of conclusie is. Leg vervolgens uit waarom je dit adviseert. Of waarom jouw aanpak werkt. Door deze opbouw help je je lezer om de jouw rode draad van je betoog te volgen. Ook is het handig voor lezers met haast. Na een eerste scan weten ze al in grote lijnen waar jouw tekst over gaat.
2. Breng een logische volgorde aan: bundel je argumenten
De piramide is een kapstok waar je je conclusie en argumenten aan ophangt. Groepeer argumenten daarom op logische samenhang, niet op chronologische volgorde. Zet bijvoorbeeld alle voordelen op een rij en daarna alle nadelen. Of groepeer alle risico’s. Zo blijft je tekst overzichtelijk.
3. Ga op de stoel van je lezer zitten: geef antwoord op de lezersvragen
Jij bent de expert. En dus is voor jou alles wat je vertelt bekend en logisch. Maar dat geldt niet voor je lezer. Neem hem/haar/hen daarom mee in je verhaal. Vraag je bij elke alinea af: wat wil mijn publiek weten? Op welke lezersvraag is dit het antwoord? Omdat je de redeneerlijn van je doelgroep volgt, houd je je lezer zonder problemen bij de les.
4. Maak je structuur zichtbaar: gebruik tussenkoppen en witregels
Ook binnen je paragrafen of alinea’s zorg je voor een scanbare tekst. Dat doe je met witregels, tussenkoppen en opsommingstekens. Zorg dat je tussenkoppen de kern van de alinea weergeven. In de alinea’s eronder geef je je onderbouwing. Kijk maar hoe ik dat doe in deze blog: aan de titel en tussenkoppen zie je in grote lijnen waar mijn verhaal over gaat. En wil je de details lezen, dan vind je die makkelijk per thema terug. Die scanbaarheid heeft nog een voordeel: een goed opgebouwd adviesrapport straalt kwaliteit uit. Je neemt je lezer serieus en maakt geen zoekplaatje van je tekst.
5. Schrap ballast: laat elke zin iets toevoegen
Een tekst die je opbouwt volgens het piramideprincipe maakt herhalingen en overbodige uitleg ineens haarscherp zichtbaar. Dat maakt het makkelijk voor jou om te schrappen. Doe dat dan ook. Zorg dat elke zin informatie toevoegt en dat je per alinea één thema onder de loep neemt. Zo maak je je tekst bondig en inhoudelijk relevant.
Tot slot: wie bedacht het piramideprincipe?
Bij piramideschrijven zet je je detailinformatie onderaan in je tekst. Dat breng ik dus ook in praktijk in deze blog. Want het is niet per se noodzakelijk, maar wel leuk om te weten dat Barbara Minto het ‘Pyramid Principle’ heeft bedacht. Minto was de eerste vrouwelijke consultant bij het Amerikaanse consultancybureau McKinsey. Tijdens haar tijd bij McKinsey viel het haar op dat veel rapporten en presentaties onduidelijk waren en dat het schrijfproces lang duurde en inefficiënt was. Dit inspireerde haar in 1978 tot het ontwikkelen van haar methode.
Wil je er meer over lezen? Dan raad ik je het boek aan van Eline Janssen en Marita van Rijssen: De kracht van het piramideprincipe.
Wil je met jouw bedrijf of afdeling een training in het piramideprincipe? Of ben je benieuwd hoe ik deze schrijfwijze toepas in mijn (aanbestedings)teksten? Neem contact met me op!
blogs
Een klantgerichte brief? Gebruik verbindende communicatie!
01/09/2025
Een vervelende boodschap brengen? In een persoonlijk gesprek is dat al lastig. Laat staan op papier. Je mist immers oogcontact, […]
Ambachtelijke teksten
06/07/2025
‘Huisgemaakte tomatensoep.’ ‘Oma’s frites.’ ‘Handgeweven kleden.’ In een tijd waarin alles snel, massaal en goedkoop geproduceerd wordt, bieden steeds meer […]
blogs